Beweging

bewegingBeweging

Deze hand out heb ik geschreven als ondersteuning van lessen en coachingssessies over beweging als middel (om impact te vergroten/te acteren/te improviseren).

Wanneer je hem zelf wil gebruiken voor je training, les coaching sessie, vind ik het prettig als je daar in elk geval even toestemming voor vraagt.

Veel lees plezier.

Beweging

Hiervoor gebruik ik de Laban notitie. Rudolf von Laban (aka Laban) was een danser en choreograaf die bewegingen ging labelen. Hierdoor kon hij bewegingen koppelen aan taal en deze schriftelijk overdragen niet alleen in partituur maar ook in inzet, kracht en richting, door hem efforts genoemd. Hij gebruikte hier veelal geometrie en wiskunde voor. Als je, je hier verder in verdiept zul  je merken dat iedere notie van ‘energie’ als gebruikt door sommige docenten om iets ontastbaars te duiden wat een significant effect op de interactie patronen tussen twee spelers in de gespeelde scene had, de groots mogelijke onzin is.

Van deze efforts zijn er erg veel maar zijn basis bestaat uit vier elementen. Door deze te combineren kan je, je lichaam op elke mogelijke wijzen laten bewegen. Voor deze methode heb je wel fysieke verbeelding nodig. Zo moet je, je bijvoorbeeld kunnen inbeelden dat er een touwtje je van je voorhoofd naar voren trekt of dat de zwaartekracht versterkt wordt en je zwaarder maakt. De volgende stap is dit waarachtig te ervaren.  Als jij iets waarachtig ervaart, ervaart het publiek het met je mee. Zeker als je serieuze (waarachtige) scenes wil spelen of waarachtig over wilt komen. Tevens geeft deze methode je een middel/taal om je mede spelers actief te coachen op hun personages.

 

Ruimte

Ruimte is voor je, boven je, achter je, onder je, links van je , rechts van je en in je. Je kan deze ruimte groot maken of beperken maar ook veranderen. Denk aan de mime speler die in een kubus zit.

De ruimte kan je direct doorkruisen of indirect en vanuit ieder punt op of in je lichaam. Alsof er een touwtje aan zit aan je borstbeen die je naar voren trekt (of achter, onder etc). Direct een ruimte doorkruisen is zo efficiënt mogelijk van punt A naar punt B met zo min mogelijk afleidingen/bochten. Indirect een ruimte doorkruisen is zo inefficiënt mogelijk een ruimte doorkruisen om van punt A naar punt B te komen met zoveel mogelijk bochten en afleidingen. Ruimte beweegt naar buiten of naar binnen.

Dus samengevat.

SPACE-RUIMTE

  • Ruimte uit zich verstrooien/scattering  (geluid met uitademing) naar buiten bewegen en samenscholen/ gathering (geluid met uitademing) naar binnen bewegen.
  • Ruimte is grote bewegingen of klein.
  • Ruimte zit voor je achter je onder je boven je, links van je, rechts van je en in je.
  • Je kan de ruimte direct doorkruisen en indirect/flexibel.

 

De volgende oefening laat je dit ervaren.

 

oefening ruimte
Doel De speler leert bewust op verschillende wijzen een ruimte doorkruisen met zijn eigen lichaam
Uitleg Space/RuimteBeweeg, loop zit of sta van punt naar punt, je mag niet langer dan 10 seconden stilstaan of zitten.Beweeg zoals je zelf door de ruimte loopt, zit en staat/kijkt. Dit is 5, jouw neutrale manier van de ruimte doorkruisen. Doorloop nu vanuit je neutraal het schema0: je beweeg op je aller indirectst, indirecter is fysiek niet mogelijk.1:je beweegt absurd indirect je herkent jezelf niet meer.2:je beweegt nog indirecter, je bent nu aan het vervreemden van jezelf .3:je beweegt nog indirecter, dit ben jij op een indirecte dag.

4:je beweegt iets indirecter maar nog steeds als jezelf.

5:neutrale punt je beweegt op de wijze zoals jij altijd de ruimte doorkruist.

6: je beweegt iets directer maar nog steeds dan jezelf.

7: je beweegt nog directer, dit ben jij op een directe dag.

8: je beweegt nog directer, je bent nu aan het vervreemden van jezelf .

9: je beweegt absurd direct je herkent jezelf niet meer.

10:je beweegt nu op je meest direct, directer is fysiek niet mogelijk.

 

Time/Tijd

Tijd gaat snel of tijd gaat langzaam (of wordt zo ervaren).  Dit ervaren van tijd wordt door Laban gebruikt om een beweging in gang te zetten. Hij benoemd de uiterste als plots (sudden) of langzaam/behoudend (sustained). Hierbij geeft ‘sudden’/plots een gevoel van onrust in je lijf en ‘sustained’ een ervaring van het zwelgen in tijd. Samengevat:

Tijd

  • Tijd is sudden, vechten tegen tijd, maak onrust in je lijf.
  • Tijd is Sustaint,slow, indulging in time, geniet van de tijd.

 

De volgende oefening laat je dit ervaren. Wanneer deze oefening moeilijk is om in te beelden kan je muziek of een metronoom gebruiken om je metrum van bewegen te ondersteunen.

 

oefening Tijd
Doel De speler leert bewust met verschillende snelheden een ruimte te doorkruisen met zijn eigen lichaam
Uitleg TijdBeweeg, loop zit of sta van punt naar punt, je mag niet langer dan 10 seconden stilstaan of zitten.Beweeg zoals je zelf door de ruimte loopt, zit en staat/kijkt. Dit is 5, jouw neutrale tempo van bewegen. Doorloop nu vanuit je neutraal het schema0: je beweeg op je aller langzaamst, langzamer  is fysiek niet mogelijk (want dan sta je stil).1:je beweegt absurd langzaam je herkent jezelf niet meer.2:je beweegt nog langzamer, je bent nu aan het vervreemden van jezelf .3:je beweegt nog langzamer, dit ben jij op een slome dag.

4:je beweegt iets langzamer maar nog steeds als jezelf.

5:neutrale punt je beweegt op het tempo waarop jij altijd beweegt.

6: je beweegt iets sneller maar nog steeds als jezelf.

7: je beweegt nog sneller, dit ben jij op een haastige dag.

8: je beweegt nog sneller, je bent nu aan het vervreemden van jezelf .

9: je beweegt absurd snel je herkent jezelf niet meer.

10:je beweegt nu op je aller snelst, sneller is fysiek niet mogelijk.

 

 

 

Gewicht-kracht

Het element is niet hetzelfde als gewicht is niet gewicht zware mensen kunnen licht lopen. Het zit hier ook weer in de verbeelding. Je kan je lichter of zwaarder voelen maar je lengte gewicht blijft hetzelfde. Dit heeft te maken met Kenetic force (kynetische kracht) die bepaald hoeveel kracht/ moeite die jij denk dat iets kost om te blijven staan of te bewegen. Kenetic force is de instinctieve intelligentie van het lichaam om af te meten hoeveel gewicht nodig is voor verschillende bewegingen. Dit is aan het werk in het aanhouden van een statische positie. Wanneer je iets anders verplaats spreek je van external resistance (extroverte weerstand). Dmv Kinetic sensing bepaal je hoeveel moeite je moet doen.

++ Spring en land zo hard mogelijk als wil je de aarde doen trillen.

Spring en land zo licht mogelijk.

Neem positie aan op een been met rechte rug en been gestrekt in lijn met rug.

Denk naar boven en laat je optillen, doe hetzelfde terwijl je naar beneden denkt.

  • Gewicht is zwaartekracht.
  • Je kan ligt zijn of zwaar

Als je een ouder persoon wilt spelen is het een handzaam middel om het gewicht dat je van jezelf  (de hoeveel hoed moeite die je denkt nodig te hebben om te bewegen) te vergroten. Dit werkt ook goed als je een depressie wil simuleren, je krijgt als snel het gevoel het gewicht van de wereld op je schouders te torsen.  `our arms where heavy but our bellies where tight` Billy Joel Goodnight Saigon.

oefening Gewicht-kracht
Doel De speler leert bewust met verschillende mate van gewicht-kracht een ruimte te doorkruisen met zijn eigen lichaam
Uitleg Gewicht-krachtBeweeg, loop zit of sta van punt naar punt, je mag niet langer dan 10 seconden stilstaan of zitten.Beweeg zoals je zelf door de ruimte loopt, zit en staat/kijkt. Dit is 5, jouw neutrale gewicht in je bewegingen. Doorloop nu vanuit je neutraal het schema0: je beweeg op je aller zwaarst, zwaarder-krachtiger  is fysiek niet mogelijk1:je beweegt met absurd veel gewichtje herkent jezelf niet meer.2:je beweegt met nog meer gewicht, je bent nu aan het vervreemden van jezelf .3:je beweegt met nog meer gewicht, dit ben jij op een slome dag.

4:je beweegt met iets meer gewicht maar nog steeds als jezelf.

5:neutrale punt je beweegt met het gewicht waarop jij altijd beweegt.

6: je beweegt iets lichter maar nog steeds als jezelf.

7: je beweegt nog lichter, dit ben jij op een lichte-vrolijk-verliefde dag.

8: je beweegt nog lichter, je bent nu aan het vervreemden van jezelf .

9: je beweegt absurd licht je herkent jezelf niet meer.

10:je beweegt nu op je aller lichtst, lichter is fysiek niet mogelijk.

 

Flow

Naast deze drie hoofd elementen heb je ook nog flow. Flow is de wijze waarop de ene beweging overgaat in de andere. Flow is niet in iedere bewegingsfrase aanwezig, de andere elementen wel.

Flow laat zich bij mij kenmerken alsof er een groot rad constant draait in mijn torso, in dit rad haken verschillende andere radertjes. Ze haken in en ze haken weer uit maar de basis beweging (het basis metrum is constant). Flow is bound  (gebonden) of free (vrij). Bound flow kan op ieder moment gestopt worden free flow niet.  Free flow is de oncontroleerbare toegift aan de zwaartekracht, je zet met kracht een beweging in en laat zwaartekracht de rest doen, zonder controle.

 

Dit geeft je een profaan middel om andere spelers of jezelf concreet te coachen op het bewegingspatroon van hun personage. Bijvoorbeeld: ‘maak je personages wat directer in zijn beweging’. Voor jezelf geeft het aannemen van een andere manier van beweging ook ander gedrag. Mijn ervaring is en ik heb dit ook bij talloze cursisten en coache’s teruggezien dat wanneer zij hun bewegingspatroon aanpassen hun sociale gedrag ook veranderd. Iemand die bijvoorbeeld meer gewicht/kracht in zijn beweging gooit, krijgt snel een zwaardere stem en zijn overkomen (non verbale gedrag) wordt automatisch ook gewichtiger. Het is de manier waarop ik gedrag simuleer als ik acteer. Je kan het ook gebruiken in theatersportgames, zo heb ik met de jonge woudlopers eens een fuga gespeeld waarin iedereen een ander element accentueerde voor zijn personage. Je kan ook aan je publiek vragen:  ‘op een schaal van 1 tot tien is deze persoon heel direct of heel indirect’?

Beweging en focus

De manier hoe, je je beweegt zegt ook iets over waar je bent met je gedachten. Dit betekent dat als je, je op een van de vier elementen focust dit je aandacht voor een bepaald onderdeel vergroot. Concreet: als je aan de zijkant van het podium het metrum van de scene (ritme van de mise en scene en tekst van de spelers) met je voet mee tikt ben je gefocust op het wanneer van een beslissing en zul je op precies de goede tijd de scene in stappen (timing). Wanneer je, je focust op de ruimte vergroot je je aandacht locatie van de andere spelers in de ruimte, hierdoor wordt je eigen mise en scene bewuster en daardoor eenduidiger en waarachtiger met het gedrag dat je speelt. Ook kan je bewuster kiezen om de kijkrichting van het publiek te sturen, bijvoorbeeld door daar te kijken waar de focus van de scene ligt (denk aan split focus). Wanneer je, je gewicht aanzet of verminderd verander je de intentie van je spelaanbod. Wanneer je, je focust of je flow geef je aandacht aan de precisie waarmee je bijvoorbeeld een handeling uitvoert. Gebruik je veel free flow dan zijn de dingen die je doet oncontroleerbaarder maar speelser, gebruik je veel bound flow dan ben je strammer maar ook eenduidiger. In een improvisatietheater voorstelling  zag ik ooit  twee teams het ene team was in hun beweging heel gebonden/gecontroleerd (bound flow)  hierdoor kwamen ze professioneler over en kregen ze hoge punten op techniek. Het andere team was in hun beweging heel vrij (free flow) hierdoor kwamen ze speelser over en kregen alle publiekspunten.

Ruimte Tijd Gewicht Flow
Waar verplaats je, je aandacht? Wanneer maak je een beslissing? Wat is je intentie? Hoe doe je iets en met welke precisie?